Sint Antonius en Martinusgilde - Cuijk

Wie/wat zijn wij?

Het Sint Antonius en Martinusgilde is een zgn. 'schuttersgilde'. Schuttersgilden werden in de (vroege) middeleeuwen door de landsheer in het leven geroepen ter verdediging van de plaatselijke (katholieke) kerk en het eigen goed. Het waren gezelschappen van vrije mannen die hun rechten gezamenlijk verdedigden en elkaar hulp en bijstand verleenden. Het Gilde noemt zich dan ook een 'broederschap' en de leden noemen elkaar 'Gildenbroeder' resp. 'Gildenzuster'. Naast de taak van broederlijke hulp had het Sint Antonius en Martinusgilde tot ca. 1860 nog als taak de armenzorg in Cuijk en Heeswijk.
Hoewel de militaire noodzaak is verdwenen, bestaan de Gilden door heel Europa nog steeds. Zij houden het broederschapsideaal en dienstbaarheid in hoge ere en beoefenen nog steeds de feestelijke tradities en wedstrijden. Het Sint Antonius en Martinusgilde is verbonden aan de Martinusparochie in Cuijk-Centrum. Op het schietterrein bij de sportvelden wordt het wipschieten beoefend zowel met het geweer als met de kruisboog.

Terug naar de inhoudsopgave


Zilverschat

Koningsjuweel 1635
kapiteinssikkel

Onderscheidingstekens, koningschilden, prijsschilden en bepaalde ceremoniële gebruiksvoorwerpen worden altijd gemaakt van zilver. Zo moet elk jaar de nieuwe Koning een Koningschild laten maken ter herinnering aan zijn Koningschap. Het Gilde heeft zo in de loop der eeuwen veel zilverwerk verzameld, de zogenoemde 'zilverschat' of 'breuk'. Het oudste zilverstuk is het hierboven afgebeelde koningsjuweel stammend uit 1635. Het is vervaardigd door de Venlo'se zilversmid Jacob Krekelmans of Criekelmans. Hieraan hangt een halve vogel uit 1984. Hieraan hangt dan weer het koningsschild van de regerend Koning. Als overige onderscheidingstekens is er 1 commandantssikkel (1710) en zijn er 3 officierssikkels (ca. 1750 gemaakt door Christiaan Rijken). De commandantssikkel is voorzien van dezelfde gegoten zilveren figuurtjes als het koningsjuweel (Sint Antonius en Sint Martinus te paard met bedelaar). In het Noord Limburgs Museum in Venlo ligt een ander stuk Gildezilver met een identieke figuur van Martinus te paard. Het was niet ongebruikelijk dat een gietmal meerdere malen werd gebruikt.
Het oudst bekende koningsschild stamt uit 1725 en is in het bezit van het Noordbrabants Museum. Het oudste schild in het bezit van het Gilde zelf stamt uit 1752. Over de periode 1725-1960 beschikt het Gilde over slechts 71 koningsschilden. Er moeten dus velen zijn verdwenen. In het kader van de Tachtigjarige oorlog werd Cuijk in 1635 geplunderd en platgebrand. Het is goed denkbaar dat toen veel Gildezilver is verloren gegaan en dat toen direkt een nieuw koningsjuweel is gemaakt. Vanaf 1982 wordt er weer jaarlijks een nieuw koningsschild aangemaakt en in 2002 zijn 3 schilden uit privebezit teruggeschonken aan het Gilde. In 2014 zijn nog eens 6 koningschilden teruggekocht uit privebezit.

Zie ook de Lijst van Koningen.

Terug naar de inhoudsopgave