Sint Antonius en Martinusgilde - Cuijk


SINT MARTINUS

Sint Maarten te paard Sint Martinus is één van de twee patroonheiligen van het gilde. Zijn naamdag, 11 november, wordt dan ook door ons gevierd. Hij werd geboren in 316 of 317 in Hongarije, maar verhuisde al snel naar Italië. Hier maakt hij voor het eerst kennis met het katholieke geloof. Op 15-jarige leeftijd wordt hij ingelijfd in het Romeinse leger. Zo komt hij als cavalerist in Amiens, Frankrijk. Daar ontmoet hij een bedelaar die hij de helft van zijn mantel geeft. In een droom wordt hem verteld dat deze bedelaar Jezus was. Dit is het beroemde verhaal waarmee Sint Maarten tot de dag van vandaag nog wordt herinnerd. Hij wordt dan ook meestal afgebeeld als romeins soldaat op een wit paard terwijl hij met zijn zwaard zijn rode mantel deelt met de bedelaar. Zo staat hij ook afgebeeld op het hoofdvaandel van het gilde.
Na deze gebeurtenis neemt hij ontslag uit het leger en leeft enige jaren een kluizenaars bestaan. Uiteindelijk komt hij rond 360 in Poitiers waar hij een klooster sticht. In 371 wordt hij benoemd tot bisschop van Tours, vandaar ook wel de naam Martinus van Tours. In deze hoedanigheid sterft hij op 11 november 397.



DE SINT MARTINUSPAROCHIE EN DE SINT MARTINUSKERK
Sint Martinuskerk en de oude toren

Het oude vaandel zoals het in de Martinuskerk wordt tentoongesteld.Het oude dorp Cuijk, thans alleen het centrum van Cuijk, vormt in het bisdom Den Bosch de Sint Martinusparochie. Het logo van de parochie is een gestyleerde weergave van Sint Martinus te paard. Het is ontworpen door de Cuijkse kunstenaar Barry Hermans. Centraal in de parochie staat de Sint Martinuskerk, van verre reeds herkenbaar aan zijn twee torens. De kerk is in gebruik genomen op 11 november (Sint Martinusdag) 1912. Naast de huidige kerk staat nog de toren van de "oude" kerk, gebouwd tussen 1485 en 1520, die in 1913 werd afgebroken. 

Vanaf het allereerste begin is het gilde nauw betrokken geweest bij de parochie. Zo lezen we in het DTB-boek (doop, trouw en begravenis) dat ten tijde van de reformatie op 13 oktober 1665 de pastoor het gildezilver uit de kerk heeft veiliggesteld en naar Venlo gebracht. Tijdens de Republiek (1648-1795) was de kerk gesloten voor de katholieke eredienst. De Martinuskerk ging toen over in protestantse handen. Het betreft hier dus de "oude kerk". In 1798 ging de toren over in handen van de gemeente, en vanaf 1799 was de kerk weer terug in katholieke handen.

Het Antonius en Martinusgilde heeft tot ca. 1880 namens de parochie de armenzorg beheerd. Daartoe was speciaal een tweede Gildemeester aangesteld. Na die tijd werd de armenzorg beheerd door het parochiebestuur zelf. Het grootste deel van de gildebezittingen is toen overgegaan naar het Armenbestuur.
Bij diverse gelegenheden zoals het Koningschieten en de Teeravond, is er een gildemis. Nieuwe leden leggen de eed van trouw aan het gilde af tijdens een gildemis. Ook verleent het gilde zijn medewerking aan de Martinusviering, waarover hieronder meer.

Op de foto hiernaast is het oude vaandel te zien. Het hangt achter glas in de Martinuskerk met het medaillon met een afbeelding van Sint Martinus zichtbaar. De lijst is gemaakt van oude kerkbanken. In het nieuwe vaandel is het logo van de parochie, de gestyleerde Sint Martinus, verwerkt.


Wegens een fusie van parochies is een gildemis in de eigen Martinuskerk niet altijd meer mogelijk. Er wordt dan uitgeweken naar één van de kerkdorpen.



DE MARTINUSVIERING

vaandel De naamdag van Sint Martinus valt op 11 november. Op vele plaatsen wordt dit gevierd met een Sint Maartensvuur en een lampionnenoptocht. Het vuur staat symbool voor de reinigende werking om de vruchtbaarheid van het veld en vee te bevorderen. Al vele jaren organiseert de Martinusparochie een soortgelijke viering op de zaterdag het dichtst bij 11 november. Het gilde verleent hierbij hand en spandiensten bij de voorbereiding en uitvoering. Hiermee herdenken zij hun patroonheilige.
Bij de viering staan de kinderen centraal. Met hun lampionnen gaan zij eerst naar de kinderdienst in de Martinuskerk. Daar komt dan ook Sint Martinus, met slaande trom binnengebracht door het gilde. Ter afsluiting van de dienst wordt het Martinuslied gezongen waarvan hieronder de tekst staat. Na de korte dienst gaat Sint Martinus, uiteraard te paard, en weer begeleid door het gilde, naar de vuurplaats, gevolgd door de kinderen. Door het gilde wordt een fakkel meegedragen die al in de kerk is ontstoken door Martinus.
Op de vuurplaats wordt het vuur overgedragen aan Sint Martinus die, onder tromgeroffel, de brandstapel aansteekt. Dit alles onder het toeziend oog van de brandweer. Daarna is er muziek en warme chocomel.


MARTINUSLIED (melodie: U zij de Glorie)

Sinte Martinus, strijder voor Gods kerk,
als soldaat van Christus waart gij groot en sterk.
Spot moest gij verdragen toen g'uw mantel gaf,
en geen zwaard mocht dragen, maar de bisschopsstaf.
Sinte Martinus, wij vereren u,
schenk in naam van Christus, ons uw liefde nu.

Gij die de armen gaf uw liefde groot,
steeds weer vol erbarmen, sterkte in hun nood.
Toon ook ons uw gaven, luister naar ons woord,
dat wij u vragen immer wordt verhoord.
Sinte Martinus, dienaar van de Heer,
in uw hoop op Christus, sterk ons immer meer.

Wij treden nader tot uw bisschopstroon,
eren u als vader en als kerkpatroon.
Gij, die ooit mocht geven zieken levenskracht,
geef ook ons nieuw leven door uw wondermacht.
Sinte Martinus, groot is uwe faam,
door 't geloof in Christus eren wij uw naam.


Voor deze en meer patroonheiligen kunt u terecht bij

Terug naar de inhoudsopgave